Observaties bij de blockchain

Het lijkt niet de vraag óf de blockchain zijn intrede doet in de hypotheekketen, maar wannéér. De business case lijkt duidelijk. Gebruik van de blockchain garandeert een betrouwbare overdracht van bezittingen zonder tussenkomst van kostbare third trusted parties zoals banken en notarissen. Goedkoop en betrouwbaar.

De voordelen van de blockchain lijken groot, maar de praktijk is weerbarstig: inzicht in de blockchain is lastig en er zijn nog weinig praktijkvoorbeelden. Initiatieven beperken zich tot een eerste proefopstelling en vragen aanzienlijke inspanningen. De uitdagingen bij de implementatie zijn groot. Is het dan toch te mooi om waar te zijn of moeten we gewoon geduld hebben?

Wat is de blockchain?

De blockchain is bekend als de techniek achter de bitcoin. Het doel is om op een betrouwbare, efficiënte en veilige manier overdacht van bezittingen te organiseren, zonder een third trusted party. De blockchain werkt in het kort als volgt:

  • Elke deelnemende partij beschikt over een decentrale administratie waarin alle bezittingen van alle partijen in de vorm van transacties zijn vastgelegd.
  • Elke transactie (een block) is de vastlegging van de overdracht van een bezitting (bijvoorbeeld geld) tussen twee partijen en heeft een unieke sleutel.
  • Een partij kan alleen een bezitting overdragen wanneer hij/zij deze op basis van een andere transactie heeft ontvangen. Het creëren en daarmee overdragen van oneigenlijke bezittingen is dus niet mogelijk.
  • Door het koppelen van een transactie aan de voorgaande transactie ontstaat een sluitende keten van de eigendomsoverdracht van een bezitting. Daarmee is duidelijk wie de eigenaar is en alleen de eigenaar kan een bezitting overdragen. Een register zoals het kadaster wordt daarmee dus overbodig.
  • Het controleren en bevestigen van een transactie door meerdere deelnemende partijen op basis van een algoritme moet een beveiligde overdracht garanderen. Third trusted parties zoals een bank of notaris zijn daardoor niet meer nodig.
  • Door het koppelen van regels aan een transactie of bezitting worden de spelregels bepaald voor de overdracht van bezittingen en kunnen zogenaamde smart contracts De verwachting is dat in het hypotheekproces meer gebruikt zal worden gemaakt van deze smart contracts dan van bitcoinachtige toepassingen. Denk daarbij aan bijvoorbeeld uitbetalingen op basis van een passeerdatum, bouwdepot betalingen en offreren nadat alle voorbehouden zijn ingevuld.

Hoe?

Inzet van de blockchain in de hypotheekketen heeft grote invloed op o.a. processen, systemen en de gegevensvastlegging. De impact is dus heel groot. Natuurlijk wordt er ook geïnnoveerd in de hypotheekketen. Nieuwe ontwikkelingen zoals automatische gegevensoverdracht met bijvoorbeeld het UWV, verbetert het oude, bestaande proces met de ketenpartners. De blockchain gaat dit proces echter rechts inhalen door ketenonderdelen over te slaan.

Hoewel de voordelen toenemen naarmate de blockchain breder wordt ingezet, ligt het voor de hand om met een kleine toepassing te beginnen. Een eenvoudige overdracht van bijvoorbeeld geld lijkt een beter startpunt dan een complexe eigendomsoverdracht van een woning. Als een eerste implementatie een feit is, kan deze vervolgens verder worden uitgebreid. Op deze wijze is een roadmap denkbaar waarbij de blockchain stap voor stap vorm krijgt en de voordelen steeds verder worden benut.

Welke aandachtpunten zijn er nog meer?

Wie nu van start gaat met de blockchain mag zich beschouwen als pionier. De nodige vraagstukken zullen eerst moeten worden opgelost. We denken dan bijvoorbeeld aan:

  • Standaardisatie: De waarde van de blockchain neemt toe naarmate het integrale karakter toeneemt. Daarvoor zijn standaarden een randvoorwaarde. Op dit moment werken verschillende partijen aan eigen standaarden. Elke standaard heeft eigen kenmerken die beter/slechter aansluiten bij verschillende toepassingen.
  • Registratie bezittingen (bijv. woning) in de blockchain: Transacties binnen de blockchain zijn ‘veilig’, maar hoe kunnen nieuwe bezittingen zoals een woning ingebracht/geregistreerd worden. Zeker bij aanvang zijn gatekeepers (bijv. kadaster, notaris, banken) nog noodzakelijk.
  • Aansprakelijkheid: Door transacties zonder third trusted parties ontstaat de vraag wie verantwoordelijk is in geval van fouten. Wie is aansprakelijk in geval van een foutieve woningoverdracht of uitbetaling?
  • Performance: Vastlegging op basis van transacties met bevestiging van transacties door betrokken partijen vereist veel capaciteit met risico’s voor de performance van de hypotheekketen.
  • Reporting: Vastlegging in de blockchain vindt plaats op basis van transacties. Rapportage op basis van transacties vereisen veel bewerkingen (selecties en sommaties).
  • Geautoriseerde toegang gegevens: De blockchain is een integraal systeem met decentrale grootboeken waarbij gegevensoverdracht/-toegang eenvoudig en efficiënt plaats kan vinden. Geautoriseerde toegang tot gegevens binnen de hypotheekketen en betrokken partijen is echter wel vereist. Private blockchains zijn daarbij onvermijdelijk, maar hoe zien deze eruit, wie neemt er deel en hoe wordt de toegang tot gegevens?

En tenslotte, maar niet geheel onbelangrijk, voor wie doen we dit en met welk doel? Willen we de blockchain inzetten voor de consument om een betere customer journey te realiseren? Of doen we het meer voor onszelf vanuit een perspectief van kosten. Of zijn we eigenlijk gewoon bang om de boot te missen? Foute redenen zijn er eigenlijk niet, maar het is verstandig om er intern duidelijkheid over te creëren.

Als u verder wilt praten over de innovatie, neem dan contact op met Roland Eijgenhuijsen, tel. 06 5024 8666 of reijgenhuijsen@hypsotech.nl