Aflossingsvrije leningen

Hoe erg is het?

Voor de kredietcrisis was de aflossingsvrije lening een populaire leenvorm: relatief lage lasten en fiscale aftrek van de rente. Aflossen op de hypotheek was niet het meest favoriete onderwerp op verjaarsfeestjes. De ruimte die ontstond door niet af te lossen kon immers worden ingezet voor vermogensopbouw (beter rendement dan aflossen) of ruimere consumptie. En… inflatie heelde alle wonden. De maandlast kon prima gedragen worden, de waarde van de woning steeg, dus de LTV daalde vanzelf en van einddata van leningen had nog nooit iemand gehoord. De afgesproken einddatum werd gezien als ware het een renteherziening: de lening werd gewoon verlengd.

De crisis
En toen was daar de crisis: het kapitaal van de geldverstrekkers slonk en de kapitaalseisen stegen. Een aantal portefeuilles ging in runoff en andere geldverstrekkers creëerden lucht door balansverkortingen. Aflossingsvrije leningen gingen in de ban: de belastingmaatregel om alleen aflosbare leningen fiscaal te faciliteren deed zijn intrede. Geldverstrekkers werden gedwongen om klanten te wijzen op de risico’s van aflossingsvrije leningen en hen te stimuleren om af te lossen.

Inmiddels weten de meeste consumenten dat een aflossingsvrije lening afgelost moet worden.
Maar een kwart van alle klanten heeft geen idee wanneer de lening afloopt en 40% weet niet dat de renteaftrek na een bepaalde periode stopt. Ongeveer de helft van de klanten gaat ervan uit dat de lening na de einddatum gewoon voortgezet kan worden.

Het einde van de looptijd
De einddatum van aflossingsvrije leningen levert een cocktail van uiteenlopende belangen op: de consument moet de lening terugbetalen, maar heeft daar niet mee gerekend en  geldverstrekkers willen, gestimuleerd door de centrale bank en de toezichthouders, dat de lening terugbetaald wordt om zo de schuldenberg te reduceren. Maar de lening opeisen na 30 jaar trouwe betaling levert negatieve publiciteit op. Eisen we de lening keihard op of gaan we nog een rondje met elkaar door? En hoe zit het dan met de advisering en de betaalbaarheid?

Wat te doen?
Tijd voor twee dingen: de klant inzage geven over zijn lening én activeren om actie te ondernemen. Iedereen in onze industrie is hier druk mee bezig. Kunnen we klanten dwingen om af te lossen? Nee, maar op het moment van renteherziening is het bij de huidige lage rentestand een goed idee om klanten te stimuleren een deel van de lastenverlaging in te zetten om de schuld te reduceren. Geldverstrekkers creëren momenteel maximale awareness, de consument laat het nog wel eens op zijn beloop.

Vaak wordt gedacht dat aflossingsvrije leningen niet meer zijn toegestaan. Dat is niet zo. Wel is er fiscale sturing en de geldverstrekkers zijn er niet happig op. Dit vanuit risicoperspectief, maar ook omdat de toezichthouder over de schouder meekijkt. Toch is er behoefte aan aflossingsvrije leningen, bijvoorbeeld bij senioren die hun woning willen aanpassen en de maandlasten laag willen houden. Zij doen dit niet om vermogen op te bouwen, maar om langer in de woning te blijven wonen.

We zijn wat doorgeslagen: van maximaal tot helemaal niets meer aflossingsvrij financieren. Tijd om de balans te zoeken. Schuldvermindering is heel gezond, maar de wens om in de eigen woning te blijven is dat ook. Tijd voor de geldverstrekkers om de ideale combinatie te vinden. Immers… het klantbelang staat centraal.

Paul van Haaren, tel. 06 5266 6459